Poseidon : Denizlerin ve Toprakların Hakimi

Poseidon

Poseidon ‘un Doğumu

Merhaba bugün konumuz Denizlerin Tanrısı, toprakların hakimi, yeryüzünü titreten, üç dişli yabanın sahibi Poseidon…
Yunan Tanrıları arasında Denizi simgeler ve Zeus’un da kardeşidir. Roma mitolojisinde adı Neptün’dür. Annesi Rhea babası ise Kronos’dur.


Kronos, Zeus hariç tüm çocuklarını yutmuştur ve Poseidon’da onlardan biridir. Rhea Zeus’u bu olaydan kurtarmış ve daha sonra Zeus geri gelip babasıyla savaşarak kardeşlerini Kronos’un içinden kurtarmıştır.

Gücü ve Etkisi

Güçlüydü ve Zeus’dan sonra en önemli tanrıydı. Elinde sembolü olan üç dişli yabası ile denizleri ve toprakları kontrol ederdi. Bu üç dişli yabayı yere vurduğunda ise adaları denize gömer, bazı adaları denizin üzerine çıkararak depremler yaratırdı. Gücünün her zaman farkındaydı ve Zeus’a kafa tutma fırsatlarını da hiç bir zaman kaçırmadı.

Destanlara bakıldığında, Zeus’un ona emir vermesinden hoşlanmadığı çok bellidir. Bu hoşnutsuzluk Poseidon’u kimi zaman kardeşleriyle yani diğer tanrı ve tanrıçalarla birleşerek Zeus’u zincirlemeye kadar gitmiştir.

Poseidon

Denizcilik için önemi

Bütün bunlara bakıldığında ve Yunanistan’ın konumu düşünüldüğünde Yunanlar için Poseidon’un ne kadar önemli olduğunu görebilirsiniz.  Balıkçılığın ve denizciliğin çok yaygın ve etkili olduğu bu toplumda  yerleşim yerleri sadece adalar ve deniz kenarlarıdır.

Bu da ona karşı duyulan korkunun  başlıca sebeplerinden biridir. Bilindiği üzere tanrılar kendilerine tapınma ve dua ile daha güçlü olurlar. Yani en azından inanış böyledir . Yunanlar denizcilikle çok uğraşmaları ve adalarda yaşamaları nedeniyle Poseidon’a bolca dua etmiş ve onu güçlendirmişlerdir.

Toprakların Efendisi

Hesiodos, ona ‘’toprakların efendisi’’ ve ‘’yeri sarsan’’ demektedir. Hatta inanışa göre yeryüzünü değiştirenin ve şekil verenin Poseidon olduğuna inanılır. Bu sebeple yanardağ yakınlarında yaşayan halk ona özel bir ilgi gösterir ve ondan daha çok korkardı. Ayrıca tüm deniz canavarlarına hükmetmesi bu korkuyu oldukça arttırmıştır.

Poseidon, Zeus ile bir farkları olmadığını ve Zeus’un yalnızca gökleri yönettiğini, kendisinin ise denizleri ve okyanusları yönettiğini söyler. Eşit olduklarını ima eder. Siz olsanız hangisine dua ederdiniz ? Göklere mi ? Denizlere mi ? Şimşeklerden mi korkardınız yoksa depremlerden mi ? Korku ve hayal gücü bir ataya gelince ortaya çıkan Tanrılar ve mitleri gerçekten muhteşem.

Poseidon

Poseidon ile Demeter

Diğer bir önemli özelliği ise atı yaratması ve evcilleştirmesidir. Deniz tanrısının at ile ne alakası var ? diye sorabilirsiniz. Bedrettin Cömert denizlerdeki dalgaların belki de at imgesi ile benzetilmesinin buradan esinlenildiğini olduğunu söyler. Ancak onun atlar ile ilgili başka mitleri de vardır.

Evli bir Tanrı olmasına rağmen Demeter’e fena halde aşık olur. Hatta Demeter ile beraber olabilmeyi o kadar çok ister ki onu gizlice takip etmeye başlar.

Durumun farkına varan ve  tedirgin olan Demeter ise kötü bir plan yapar ve ata dönüşüp bir at sürüsünün içine karışır…Ancak ata dönüşmek Demeter için hiç de iyi olmaz… Poseidon’da at formuna girer ve sürünün içine karışarak Demeter ile çiftleşir. Bu ilişki sonucu bir at doğar.

İLGİLİ : Yunan Mitolojisi’nde Yaratılış, Tanrılar ve Görevleri

Ancak öyle sıradan, bizim dünyamızdan  bir at değil. Pegasus’dan bile hızlı olan Arion doğar…Poseidon’un at ile sembolize edilmesi de işte tam da bu yüzdendir. Ayrıca Yunus da önemli bir diğer  sembolik hayvanıdır. Nedeni ise bu sefer başka bir kadının peşinden koşması.

 

Poseidon ile Amphitrite

Doris ile Nereus’un elli kız vardır ve onlardan biri olan Amphitrite’ye aşık olur. Tabi onu da takip eder. Ancak Amphitrite çok utangaçtır ve bu yüzden ondan kaçabilmek için çok uzaklara gider.

O kadar uzaklaşır ki Atlas’ın dünyayı omuzlarında taşıdığı diyara kadar gider. Poseidon ise aşık olduğu bu utangaç kadının peşinden bir yunus gönderir. Bu yunus gidip Amhhitrite’yi bularak onu sırtına alır ve geri götürür. Sonunda Yunus sayesinde kavuşan ikili bu olaydan sonra evlenirler…

Poseidon ile Amphitrite

Amphitrite Denizdibi Tanrıçası olarak bilinir ve Poseidon ile birlikte denizin dibinde görkemli bir sarayda yaşarlar. Bu saray Ege Denizinde, yer alan İmroz adası ile Tenedos arasında kalan büyük bir mağaradır. Beraber olduğu kadınlar ve bu kadınlardan olan çocukların sayısı bir hayli fazladır.Hatta kadın ve ilişki konusunda kardeşi Zeus ile adeta yarışmaktadır.

Poseidon Mağarası

Poseidon’un Canavar Evlatları

Tabiat Ana ile olan ilişkisinden ise Antaios adını taşıyan bir dev doğar. Antaios biraz sorunlu bir evlattır tahmin edebileceğiniz gibi. Bu korkunç dev mesken tuttuğu bir yerde yolcuların yollarını keser ve onlarla savaşır. Savaştığı herkesi de yener ve öldürdüğü yolcuların kafataslarını toplayarak babası Poseidon’un tapınağının çatısını kafatasları ile örter !

Bu korkunç devi yenebilen tek kişi ise Herakles yani Herkül’dür.
Maalesef Poseidon’un daha pek çok korkunç canavar evladı olmuş. Bunlardan bir diğeri Thoosa ile yaşadığı ilişki sonucunda ortaya çıkan  Tepegöz diğer adıyla Polyphemos doğar..

Resimlerde Poseidon

Poseidon ile Zeus yalnızca kadınlara duydukları ilgi ya da güçleri ile benzerlik göstermezler. Tasvirlerinde ve karakteristik özelliklerinde de ciddi şekilde benzerler. Çoğu zaman üç başlı mızrağına dayanır şekilde ve dük duruşuyla resmedilir. Bazen de bir yunusun üzerinde ya da kaya parçasının üstünde karşımıza çıkar.

Yüzünde acılı ve sert bir yüz ifadesi hakimdir. Saçı ve sakalı karışık haldedir ve bana her zaman su ile ilişkilendirilen Vaftizci Yahya’yı hatırlatır. Ancak tüm hatları ve özellikleriyle ağırbaşlı ya da erdemli değil ; güçlü, haşin ve şiddetli bir Tanrıdır.

Tapınağı ise Attika yarım adasındadır. Bulunduğu şehrin adı ise Sounion’dur. Tapınak üç taraftan denizlerle çevrilidir ve muhteşem bir manzaraya sahiptir.

Denizlerde yaşadığına inanılan Poseidon için gerçekten muhteşem uygunlukta bir tapınaktır.  Burayı inşa edip içinde dua eden insanların ne hissettiklerini hayal etmek heyecan verici. Bu güzel yapının mimarının ise tapınak yapımında ünlü olan İktinos olduğu düşülür.

Poseidon Tapınağı

Poseidon ve Athena

En ünlü mitlerinden biri ise Athena ile olan yarıştır. Bu yarışta diğer Olympos’lu tanrılar jüri olmuş ve Poseidon Athena ile Atina şehrinin koruyuculuğu için yarışmıştır fakat her girdiği yarış gibi bunu da kaybetmiştir. Atina şehri için en yararlı şeyi yapan bu yarışmayı kazanacaktı. Poseidon üç başlı yabasını toprağa vurdu ve bir tuz gölü yarattı. Athena ise Atina topraklarından Zeytin ağacı çıkarttı ve yarışmayı diğer tanrıların oylarıyla kazandı.

Athena ile Yarışını temsil eden bir resim

Ülkemiz için de oldukça önemli bir mitolojik figürdür. Kültürünü ülkemizde Panionion adı verilen sit alanında görebiliriz. Burası Aydın’a bağlı Dilek Yarımadasıdır.

Söyleyeceklerim bu kadar. Bugün sizlere kısaca Poseidon hakkında bilgi vermeye çalıştım. Okuduğunuz için teşekkür ederim. Sanatla Kalın

Kaynaklar; 

Bedrettin Cömert ”Mitoloji ve İkonografi”

Azra Erhat ”Mitoloji Sözlüğü”

Mitoloji ders notlarım.

Toplam Puan!
Oy verin!
Teşekkürler!

Celil Sadık / Pamukkale Üniversitesi / Sanat Tarihi Mezunu
Twitter : @SanatnTarihi

Yorum Yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir