Yunan Mitolojisi – Yaratılış, Tanrılar ve Görevleri

6
243641

Yunan Mitolojisi Nedir?

Yunan Mitolojisi, Antik Yunan’da evrenin yaratım süreci, tanrı, tanrıça ve kahramanların yaşayışlarını konu edinen hikaye ve öğretileri içerir.

Ayrıca bu mitoloji eski yunan dininin de temelini oluşturur. Günümüzde ulaştığımız kaynaklar bu masal ve efsanelerin o dönemde mythos yazarı diye tanımlanan derleyiciler tarafından oluşturulan yazılı halleridir.

Mitoloji hakkında detaylı bilgi almak için dönemin sanat eserlerindeki ip uçları da toplanır. Sanat tarihi biliminin konularından birinin de mitoloji olması bundan kaynaklıdır.

Yunan mitolojisi, çoğu Avrupa mitolojisini hatta Yakın Doğu mitolojisini etkilediği için ayrıca önemlidir. Tüm Yunan tanrılarını Romalılar’da kabul etmiş ve farklı adlar kullanmıştır.

Bu yazıda Yunan mitolojisini genel hatlarıyla anlatmaya çalışacağız. Yazıda geçen ara hikayeler, anlatılar ve yunan mitolojisi efsaneleri sayfanın alt kısmında özel yazılar olarak detaylandırılmıştır. Yazı, Yunan mitolojisine giriş niteliğinde olacaktır.

Ayrıca yunan mitolojisi tanrıları, tanrıçaları ve mitolojik yaratıklar ile ilgili özel yazılara en alt kısımdaki görsellere tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Yunan Mitolojisi – Yaratılış

Yunan mitolojisinde başlangıçta Khaos vardı. Khaos sonsuz bir boşluktur. Bu boşluktan;

  • Gaia: Toprak Ana
  • Tartaros: Ölüler Ülkesinin En Derin Yeri
  • Eros: Aşk
  • Erebos: Yer Altı Karanlığı
  • Nkys: Gece
  • Esir: Dünyayı saran ışıklı tabaka
  • Hemera: Gün

var oldu.

Khaos’tan çıkan Gaia, tek başına Uranus (Gökyüzü) ve Pontus’u (Denizler) doğurur, dağları yaratır. Sonra Uranus ve Pontus’la birleşir ve evreni yunan tanrıları ile doldurur.

Uranus’la birleşmesinden altı erkek tanrı, Okeanos, Krios, Hyperion, İapetos, Koios, Kronos ve altı dişi tanrı, Theia, Rhea, Themis Phoebe, Tethys, Mnemosyne ve üç kyklop, Brontes (Gök Gürültüsü), Steropes (Şimşek), Arges (yıldırım) ve yüz kollu olarak tanımlanan Hekatonkheirler, Kottos, Briareus, Gyes doğar. Bu 12 Tanrı Yunan mitolojisinde Titanlar olarak geçer.

yunan mitolojisi tanrıları soy ağacı
Yunan Mitolojisi Soy Ağacı – Grafik – Tanrılar

Pontus ile birleşmesinden Deniz tanrı ve tanrıçaları oluşur. Üç erkek deniz tanrısı, Nereus, Phorkys, Thaumas ve iki dişi tanrıça isimleri Eurybia ve Keto’dur

Gaia ve Uranus’un birlikteliğinden doğan Kronos, çocuklarından iğrenen ve onları doğar doğmaz toprağın derinliğine kapatan babası Uranus’e acımaz…

yunan mitolojisi

Uranus’ün toprağa saçılan kanlarından,

  • Erinsyler (Öç tanrıçaları)
  • Gigantlar (Devler)
  • Orman Perileri

Denize düşen erkeklik organından ise Aphrodite doğar.

yunan mitolojisi
Mitoloji’de Aphrodite Tasviri

Bu olaylardan* sonra 12 Titan devrilir ve Olymposlu tanrılar başa geçer, farklı bir düzen oluşur. Yine 12 Tanrı Olympos dağında ikamet etmeye başlar. Bu oniki sayısı hiç değişmez, eğer bir tanrı eklenirse bir tanrı görevini bırakır, oniki sayısı sabittir.

Yunan mitolojisi tanrıları olağandışı yeteneklere sahip, hastalanmayan, çok üst düzey bir olay dışında yaralanmayan ve ölümsüz tanrılardır. Ayrıca ambrosia ve nektar ile beslendikleri için sürekli genç kalırlar.

Yunan tanrıları hayatın bazı durumları ile özdeşleşir. Örneğin tarihlisanat.com’un logosundaki Athena, bilgelik ve savaş tanrıçasıdır. Hades yer altı dünyasının hükümdarı, Poseidon ise denizlerin mutlak hakimidir.

Yunan Mitolojisi Tanrıları ve Görevleri

  • Zeus (Gökyüzü ve Hava Olayları)
  • Poseidon (Denizler ve Depremler)
  • Hades  (Yer altı)
  • Hephaistos (Demircilik ve Ateş)
  • Ares (Savaş)
  • Hermes (Hırsızlık, Şifa, Yolculuk, Haberleşme)
  • Dionisos (Şarap, Üzüm, Eğlence, Partiler)
  • Artemis (Okçuluk, Avcılık, Ay, Bakirelik)
  • Afrodit (Aşk ve Güzellik)
  • Athena (Bilgelik ve savaş stratejisi)
  • Hera (Evlilik, Bereket, Aile)
  • Apollon (Işık, Sanat, Şiir, Okçuluk, Tıp)

Herakles

Yunan mitolojisi tanrılarından Herakles’in adı Roma mitolojisinde Herkül’dür. Herakles’in annesi Alkmene, Amphitryon’la evlidir fakat Zeus Alkmene’ye aşık olur ve onunla olmak için kılık değiştirip kocasının yerine geçer ve onu elde eder. Alkmene gün içinde kocası ile de birlikte olur ve bunların sonucunda ikizleri olur.

yunan mitolojisi
heraklesin 12 görevi

Doğan ikizlerden Herakles Zeus’un oğlu, İphikles ise Amphitryon’un oğludur. Hera, Herakles’in Zeus’un oğlu olduğunu anlayınca intikam almak için fırsat kollar.

Öncesinde Zeus’u oyuna getirip Perseus’un soyundan doğan ilk çocuğun hükümdar olacağına dair yemin ettirir. O sırada Perseus soyundan Stheneos’un karısı Eurystheus’a hamiledir.

Hera Alkmene’nin doğumunu geciktirir ve Eurystheus’un daha önce doğmasını sağlar. Bu şekilde Herakles daha doğmadan taht hakkı elinden alınmış olur. Tüm hikâyeyi Herakles’in Hikayesi ve 12 Görevi yazımızdan okuyabilirsiniz.

Poseidon

Denizlerin ve toprakların tanrısı, depremleri yaratan ve üç dişli yabanın sahibi, Zeus’un kardeşi Poseidon. Roma mitolojisinde Neptün olarak bilinir. Babası Kronos, annesi ise Rhea’dır.

yunan mitolojisi

Kronos, Zeus dışında tüm çocuklarını yutmuştur ve Poseidon’da onlardan biridir. Zeus Kronosla savaşıp diğerleriyle birlikte Poseidon’u da kurtarmıştır.

Poseidon’la ilgili tüm bilgiyi Poseidon – Denizlerin ve Toprakların Hakimi başlıklı yazımızdan okuyabilirsiniz.

Demeter

Yunan mitolojisi tanrıçalarından Demeter tarım, bereket, tahıl ve hasat tanrıçasıdır. Roma mitolojisinde adı Ceres olarak bilinir. Ekinleri ve en önemlisi buğdayı simgeler.

yunan mitolojisi
Demeter ve Persephone

Aynı zamanda anne sevgisini de temsil etmektedir. Demeter ile ilgili detaylı bilgiyi Demeter – Bereket Tanrıçası ve Eleusis Gizemleri başlıklı yazımızdan okuyabilirsiniz.

Serapis

Yunan ve mısır kültürünün ortak tanrısı serapis o kadar ilginç bir tanrıdır ki mısırlılar bile onun gerçek karakteri hakkında bir fikir sahibi değiller.

yunan mitolojisi

Ayrıca bu tanrının dini ritüellerine dair herhangi bir orijinal kaynak dahi bulunamamıştır. Serapis ile ilgili detaylı makaleyi Serapis – Mitolojinin Gizli Kahramanları başlıklı yazımızdan okuyabilirsiniz.

Hera

Zeus Yunan mitolojisi içinde birçok kadınla birlikte olmuştur. Bu konuda durdurulamayan Zeus’un tek ve sürekli eşi olarak bilinen sadece Hera’dır. Aynı zamanda Zeus’un kardeşidir.

yunan mitolojisi

Hera ile ilgili detaylı içeriğe Hera – Yunan Mitolojisi Tanrılarının Kraliçesi (Juno) başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Apollon

Apollon ışığın ve sanatın tanrısıdır. İlyada destanında çok iyi bir okçu olarak çıkar karşımıza. İkiz kardeşi Artemis’le birlikte okçuluktaki yetenekleri onlara büyük bir üstünlük sağlar.

yunan mitolojisi
Apollon

Onların oku ile ölmek ansızın gelen tatlı bir uykuya dalmak gibidir. Apollon ile ilgili bilgilere Apollon – Işığın ve Sanatın Tanrısı başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Artemis

Yunan mitolojisi ‘nde Artemis Apollon’un ikiz kız kardeşidir. Apollon ışık ve ateşle ilişkilendirilirken Artemis, ay ile ilişkilendirilir. Artemis’in birkaç farklı versiyonda anlatımı vardır fakat bunlardan birincisi ve en çok bilineni avcılık ve bakirelik sembolü olan Artemis’tir.

yunan mitolojisi

Artemis ile ilgili bilgilere Artemis (Diana) – Yunan Mitolojisi Tanrıçası başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Helios

Yunan mitolojisi ‘nde Helios, Hyperion ve Theia adlı titanların birleşmesinden varolan tanrılardan biridir. Helios güneş tanrısı olarak bilinmesine rağmen aslında güneşin kendisidir.

yunan mitolojisi
Helios

Ay tanrıçası ile Şafak tanrıçası ise onun kız kardeşleridir. Helios ile ilgili bilgilere Helios – Güneş Tanrısı ve Rodos Heykeli başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Hestia

Yunan mitolojisi yaratılış kısmında anlattığımız Kronos’un yuttuğu çocuklarından biri olan Hestia, kardeşler arasında en büyüğüdür. Tanrısal varlıkların en cömert ve en erdemli olanı olarak bilinir. Kendisine ibadet edenler onu fazilet timsali olarak görürler.

yunan mitolojisi
Hestia

Hestia’nın saygınlığını sarsacak hiçbir mite rastlanmamıştır. Hestia ile ilgili bilgilere Hestia – Sonsuz Ateşin Tanrıçası başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Sisyphos

Yunan mitolojisi ‘nde Aiolia adasında yaşayan ve rüzgarlarını tulumunda saklayan rüzgar tanrısı Aiolos’un oğlu Sisyphos… Bilirsiniz Prometheus ateşi tanrılardan çalıp insanlara verdikten sonra düzene kafa tuttuğu için zincirlere vurulmuştur. Bana sorarsanız Sisyphos Prometheus’un üvey kardeşidir, çektiği sonu olmayan acılar noktasında.

yunan mitolojisi
Sisyphus

Yunan mitolojisi ve Sisyphos ile ilgili bilgilere Sisyphos – Ölümü Zincire Vuran Bir Ölümlü başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Hades

Yunan mitolojisi ‘nde Hades, roma mitolojisinde Pluton olarak bilinir. Zeus ve Poseidon’un kardeşidir. Zeus dünyayı kardeşleri arasında paylaştırırken kendisine gökyüzünü almış, Poseidon’a denizleri ve Hades’e de yer altını vermiştir.

yunan mitolojisi
Persephone Kaçırılıyor

Hades ile ilgili bilgilere Ölüm Tanrısı Hades ve Persephone’nin Kaçırılması başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Zeus

Yunan mitolojisi tanrılarının ve insanların babası olarak bilinen Zeus.. Onu yakından tanımak için doğumuna ve efsanelerine bakmamız gerekir. Yunanlar binlerce yıl bu bencil, kibirli ve çapkın tanrıya dua etmişlerdir..

yunan mitolojisi

Zeus ile ilgili tüm bilgilere Zeus – Göklerin Efendisi ve Hikayesi başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Asklepios

Yunan mitolojisi ‘nde tıp biliminin ve sağlığın tanrısı Asklepios Apollon ve Koronis’in oğludur. Oldukça ilginç bir doğum hikayesi vardır. Tehssallia Kralı Phlegyas’ın kızı Koronis bir gün Apollon ile birlikte olur ve hamile kalır…

yunan mitolojisi

Asklepios ile ilgili tüm bilgilere Asklepios – Hekimlerin, Sağlığın ve Tıp Biliminin Tanrısı başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

İkarus

Yunan mitolojisi ‘nde yer alan İkarus karakteri hikayesiyle pek çok kişiyi derinden etkilemiş ve düşünmeye teşvik etmiştir. Öyküsünün insanlığa ders veren bir yanı olmasının dışında, ölümü aslında insanlığa pek çok şeyin sorgulanması gerektiğini de hatırlatır.

yunan mitolojisi
İkarus

İkarus’un hikayesine ve tüm bilgilere İkarus’un Hikayesi – Yükseliş ve Düşüş başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Medusa

Yunan mitolojisi ‘nde Medusa ile ilgili olarak birkaç farklı efsane vardır. Bu efsanelerden birkaçı çok güzel bir kızken bir ceza sonucu saçları yılan olan bir yaratığa dönüşmesi üzerine, diğeri ise Medusa’nın diğer iki kardeşiyle birlikte zaten birer yaratık olarak doğması şeklindedir.

yunan mitolojisi

Medusa ile ilgili tüm bilgilere MEDUSA – Mitoloji Dünyasının Yılan Saçlı Kadını başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Dionysos

Zeus, Hera, Apollon, Poseidon ve Athena gibi mitolojide önemli yeri olan tanrıları barındıran Antik Yunan dini; politeistik bir yapıya sahiptir. Antik Yunan inancına göre; tanrılar gökyüzünden yeraltına kadar yaşamın tamamında rol oynuyorlardı. Antik Yunan’da bir gelenek olarak tanrılar adına kutsal yerlerde ve tapınaklarda festivaller düzenlenirdi.

dionysos

Tanrıları onurlandırmak adına düzenlenen bu festivallerde müzik, tiyatro ve spor yarışmaları yapılırdı. Bu dini festivallerin en önemlilerinden bir tanesi yunan mitolojisi tanrısı Dionysos adına düzenlenmiş olanlardı.

Dionysos ile ilgili tüm bilgilere Dionysos – Antik Yunan’da Dionysos Kültü ve Festivalleri başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

6 YORUMLAR

  1. Yunan tanrılar sistemi göz önüne alındığında, destanlarda adları geçen tanrıların bir kısmının doğu kökenli olması son derece düşündürücüdür. Ayrıca hepsi Yunanlı olmayan tanrılara şairler tarafından belirli şekiller verilmiştir. Yunanlılar, tanrıları o çağın aristokratlarını örnek alarak teşkilatlandırmışlar, aristokrat ailelerin krallar etrafında toplanması gibi, tanrıları da baş tanrı Zeus’un etrafında toplamışlardır. Bu nedenle, tanrılar ilk önce aristokrat çevrede yayılmış, daha sonraları aşağı sınıflar tarafından da kabul edilerek bütün Yunan dünyasının tanrıları haline gelmişlerdir.

    • Doğu kökenli olmasının sebebi akkadlar ve sümerlilerin mitilogyası ve inançlarının Fenikeliler, bir kıyı medeniyetinin özellikle ticaret yolu ile daha Batı’ya taşımalarıdır dikkat edecek olursan Yunan mitinin kökeni ve hikayeleri doğu mitologyasından farklı değildir neredeyse birebir aynı konuda hikayelere sahiptirler.

  2. Ben Zeus’in insanoğlunu nasıl yarattığını her zaman merak etmişimdir. Çok farklı varyasyonlar var ama en çok hangisi kabul görüyor bilemedim. Üniversite hocalarıma soracak vakit de olmadı ama bu dönem sormayı planlıyorum bilginiz varsa hocalar için bir ön bilgi verebilme şanınız var mıdır?

  3. Çok farklı anlatışlar var ama hangisinin doğru oldugunu tartısmak yada mantık konusunda irdelemek anlamsız olur.
    Hesiodos a göre sakatlanan baba Uranos un (kesilen erkeklik organı) kan damlalarını Gaia yakaladı bu şekilde hamile kalan Toprak ana güçlü Erinnyileri, devleri ve kudretli Meliai(Dişbudak ağacı) ları yarattı bir diğer adı Nympheleri doğurdu. Bu melia lar ilk erkeklerin olusmasını sagladı uzun zamanlar boyunca, yani zeytingillerden bir agacın ilk ınsanların atası olması.
    Başka bir yaklasımsa Gaia nın duygusuz bitkilerin ve akılsız hayvanların yerine uysal ve yararlı bir canlının annesi olmak istemesi.
    Güzel bir yaratılış hıkayesi de ölümlüler için kadere uygun kosullar saglandıgında tanrılar onları yeraltında topraktan,atesten ve bunlarla karısan herseyden biçim verdıler. Sonra ışığa cıkartılırken tanrılar prometheus ve epımetheus a bu yaratıkları donatmalarını, kendılerıne yarasan yeteneklerı vermelerini emretti. Kıt akıllı ve basıretsız kardes epımetheus prometheustan izin isteyerek paylaştırmak istedi bizim avanak butun maharetleri hayvanlar arasında paylastırdı.İnsanlara hiçbirsey vermedı. Bunun üzerine prometheus ateşi ve mahir tanrıça athenanın sanatlarını farkettirmeden çalarak ınsalara verdı. Boylece var olmaya baslıyor ınsanlar. Tabi hıkaye uzayıp gidiyor buradan sonra prometheus un cezalandırılması oncesınde yakalanması hıkayeleri birbirini takıp edıyor. Baska anlatıcılar hikayeler de ılk ınsanın prometheus oldugunu ya da insanı yaratanın prometheus oldugunu soyluyor. Pandoranın öyküsüne de bakmak gerek insanlıga ceza olarak ilk kadının gonderilmesi ne kadar ironik değil mi :)) Cokca anlatımlar var bu konuda ama ben birini kabul etmek yada ınanmak istemem cunku mitolojinin ruhuna ters 🙂 hepsını okumayı, anlamayı gelecekle ilgili sosyolojik, psikolojik, astrolojik veya daha baska seylerle baglantılar kurmayı seviyorum. Bazı seyleri anlamaya çalısırken aslında bınlerce sene oncekı ınsanlar gibi bellı kalıplarda dusunuyoruz farkında olmasakta ne kadar aydınlandıgımızın ne kadar bildigimiz aslında fazla bir onemı olmuyor. Konudan biraz ayrıldım ama kb. işsizlikten dolayı bu kadar geyık yaptım herlde :)))

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz